Default success message.

Default error message.

Lęki dziecięce - czego boja się dzieci?

Natalia Minge


Każdy z nas czegoś się boi. Boją się i mali i duzi – ale mały człowiek boi się bardziej. Jego wiedza o życiu jest mniejsza, za to wyobraźnia większa. Nie powstrzymują jej doświadczenia ani naukowe teorie. Świat dziecięcych leków jest bardzo rozległy – i choć z reguły nie są one poważne – nie powinniśmy ich lekceważyć.

To, co dla dorosłego jest błahostką, dla dziecka może stanowić prawdziwy dramat. Im człowiek młodszy, tym bardziej bezbronny, tym mniejsze są jego możliwości radzenia sobie w trudnych sytuacjach. Psychika nie jest jeszcze ukształtowana, a osobowość nie jest dojrzała.

Czego boją się dzieci? Nie tylko tego, co im bezpośrednio zagraża. Niektóre lęki bywają całkowicie irracjonalne, związane są z poznanymi przez malucha bajkami, opowieściami kolegów czy bliskich lub jego własną wyobraźnią. Im starsze dziecko, tym bardziej konkretne i realne lęki.

Wraz z wiekiem dziecko zaczyna rozumieć związki między przyczyną, a skutkiem. Z tego powodu zaczyna bać się tego, co może się zdarzyć. Obawia się, że ktoś bliski może zachorować, umrzeć lub nie wrócić do domu. Lepiej rozumie też relacje międzyludzkie. Boi się kłótni rodziców i tego, co może z nich wyniknąć. Już strzępki informacji mogą dać pole do obaw i tworzenia złych scenariuszy.

Lęki dziecięce w zależności od wieku

Z wiekiem większość lęków mija, ustępując miejsca nowym. Czego najczęściej boją się dzieci na poszczególnych etapach rozwoju? Leki dziecięce są zwykle dość charakterystyczne. Oto niektóre z nich:

Czego boi się niemowlę?

Dziecko tuż po urodzeniu nie rozumie otaczającego je świata. Może obawiać się dźwięków, gwałtownych ruchów, obcych osób. Może też bać się, gdy zostanie samo.

Dzieci roczne i dwuletnie

Po okresie niemowlęcym dzieci boją się hałasów, których źródła nie znają lub są rzadko spotykane, na przykład grzmotów w czasie burzy, nocnych odgłosów zza ściany lub zza okna, szumu wiatru. Boją się również rozłąki z rodzicami (lęk separacyjny) czy zmian, np. przemeblowania, przeprowadzki albo zwierząt, szczególnie dużych.

Trzylatki i czterolatki

W późniejszych latach życia dziecka jego wyobraźnia zaczyna pracować na pełnych obrotach. Dziecko uczy się i poznaje, ogląda bajki i obrazki, słucha opowiadań. Jest to cenny etap rozwoju, wiąże się on jednak również z powstawaniem nowych lęków. Dzieci boją się czarownic, potworów pod łóżkiem, ciemności. Mogą również bać się zostawać same, obawiać się włamywaczy i ciemności. Dzieci w tym wieku boją się również zwierząt, nie tylko dużych. Może pojawić się obawa w kontakcie z psami oraz innymi domowymi zwierzętami.

Pięcio- i sześciolatki

Leki starszych dzieci stają się bardziej konkretne. Pojawia się obawa przed złymi ludźmi, pijakami, chuliganami, strach przed chorobą czy śmiercią, wypadkiem samochodowym. Równocześnie dzieci nadal mogą obawiać się nierealnych bytów, upiorów, duchów, a także ciemności i samotności.

Rodzaje lęków

Lęki dziecięce możemy podzielić na kilka rodzajów. Do najbardziej popularnych zalicza się:

  • Lęk separacyjny – strach, który pojawia się, gdy w pobliżu zabraknie najbliższej dla dziecka osoby, która zawsze się nim opiekuje, czyli najczęściej rodzica.
  • Fobie dziecięce – leki związane z konkretnymi obiektami i sytuacjami, np. lęk przed zwierzętami, pozostaniem samemu w domu, zamkniętymi przestrzeniami, przebywaniem w grupie itp. Fobie są najczęściej irracjonalne i utrzymują się przez min. pół roku.
  • Lęk uogólniony – to zamartwianie się bez konkretnego powodu. Dziecko odczuwa stałą obawę, jest przewrażliwione, boi się tego, czy poradzi sobie w konkretnych sytuacjach, co będzie w przyszłości itd.
  • Zespół stresu pourazowego – pojawia się, gdy dziecku przydarzy się coś złego lub gdy jest ono świadkiem wypadku innej osoby. Pojawiają się powracające myśli i wspomnienia związane z ową sytuacją.

Niektóre lęki mijają samoczynnie, przekształcają się lub są zastępowane innymi. Ich występowanie jest normalne i stanowi naturalny etap rozwoju. Nie powinniśmy jednak bagatelizować strachu dziecka. Im szybciej podejmiemy działania mające na celu zwalczenie go, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że lęk się utrwali.

Lęki dziecięce – jak reagować?

Lęk to naturalny i prawidłowy objaw. Pozwala człowiekowi uniknąć tego, co złe. Kiedy nasze dziecko zaczyna się bać, nie należy dziwić się i niepokoić, nawet jeśli jego obawy są zupełnie nieuzasadnione. Maluchy często boją się rzeczy błahych. Nie powinniśmy jednak lekceważyć ich strachu. Sytuacja, której obawia się dziecko, może być wyimaginowana, jednak jego lęk jest prawdziwy.

Pamiętajmy o tym, że maluch przeżywa emocje na miarę swojego wieku. Problemy małego człowieka są małe tylko z perspektywy dorosłego. Aby tak zwane leki rozwojowe, charakterystyczne na różnych etapach dorastania, nie utrwaliły się i nie przekształciły w prawdziwe fobie, powinniśmy umiejętnie pomóc dziecku się z nimi uporać. Od naszego postępowania może zależeć bardzo wiele.

Jak zatem reagować na dziecięce lęki? W jaki sposób postępować, a czego unikać? Nie bagatelizuj, spróbuj zrozumieć. Choćby źródło strachu dziecka było zupełnie błahe, nie należy dawać mu do zrozumienia, że nie powinno się bać. Dla niego problem jest realny, nie umniejszaj więc jego rangi. Nie mów „Przestań, nie bój się, nie ma czego”. Powiedz raczej: „Rozumiem, że się boisz, ale przekonasz się, że wszystko jest dobrze”. Pokaż swoją postawą, że Ty się nie boisz i ono także może czuć się bezpiecznie.

Nie pomagaj w ucieczce. Kiedy dziecko boi się pójść do przedszkola, najgorszym co możesz zrobić, jest wypisanie go z zajęć. Kiedy maluch obawia się psów, nie przechodź z nim na drugą stronę ulicy na widok czworonoga. Unikanie źródeł strachu prowadzi do jego pogłębiania. Dziecko powinno zmierzyć się z problemem, a nie przed nim uciekać. Umożliwiając ucieczkę, pokazujesz maluchowi, że istotnie jest się czego bać.

Wyjaśniaj. Dziecko nie ma tylu doświadczeń co Ty. Nie wie o świecie zbyt wiele, nie przekonało się, co jest bezpieczne, a co nie. Nie może być pewne, że potwory spod łóżka nie istnieją – nie żyje na świecie dość długo, by to ocenić. Tłumacz mu spokojnie i cierpliwie, dlaczego nie ma się czego obawiać. Racjonalne, zrozumiałe dla dziecka tłumaczenia prędzej czy później do niego trafią. Oswajaj lęki. Pozwól, by dziecko zetknęło się z tym, co je przeraża na bezpiecznym gruncie. Bądź obok i pozwól, by mogło schronić się w Twoich ramionach, jednocześnie umożliwiając kontakt z obiektem strachu. Kiedy dziecko boi się psów, pozwól mu pobawić się ze szczeniaczkiem znajomych. Jeśli boi się kontaktów z rówieśnikami, bądź obok i pozwalaj, by w razie potrzeby przyszło do Ciebie przytulić się i odpocząć.

Pamiętaj również, aby samemu nie wywoływać strachu dziecka. Nie strasz, nie mów „jeśli będziesz niegrzeczny, zabierze cię baba jaga” itd. Nie narażaj go, nie zostawiaj bez opieki w niebezpiecznych miejscach. Nie pozwalaj oglądać dziennika ani filmów dla dorosłych. Nie każdy strach jest nieuzasadniony, ale im później przekona się o tym maluch, tym lepiej. Kiedy dziecko nauczy się pokonywać małe lęki, w przyszłości łatwiej będzie mu radzić sobie w trudniejszych sytuacjach


<< Wstecz

Polub nas na Facebooku!
Polub nas na Facebooku!
Polub nas na Facebooku!

Kontakt

Telefon:
(+48) 536 026 366
(+48) 536 026 266

E-mail:
biuro@evokids.pl
d.matczak@evokids.pl

Adres:
ul. Dąbrowskiego 48
41-500 Chorzów

O nas

EvoKids oferuje profesjonalne produkty i rozwiązania dające wsparcie dla rodziców zainteresowanych optymalnym rozwojem swoich dzieci i/lub eliminacją problemów na różnych etapach rozwoju i wychowania.

Chcesz otrzymywać wartościowe informacje o nowych poradach w ramach Vademecum Świadomego Rodzica oraz o wartościowych wydarzeniach? Zapisz się do newslettera!